Замонавий чорвачилик жиддий муаммоларга дуч келмоқда: антибиотикларга чидамлиликнинг ўсиши, маҳсулотларнинг екологик тозалигига қўйиладиган қат'ий талаблар ва харажатларни камайтириш билан унумдорликни ошириш зарурати. Озонлаш бу муаммоларни комплекс ҳал қиладиган технологиядир.
Чорвачиликда озон қўллаш касалланишни 30-50% камайтириш, унумдорликни 10-15% ошириш ва профилактик антибиотиклардан фойдаланишни тўхтатишга имкон беради. Бу Европа Иттифоқининг антибиотикларни ўсиш стимуляторлари сифатида ишлатишни тақиқлаши контекстида айниқса муҳимдир.
Озон қўллаш йўналишлари
- Ҳайвонлар яшайдиган биноларда ҳавони дезинфекция қилиш
- Ичимлик сувини дезинфекция қилиш
- Ем-хашакни қайта ишлаш — микотоксинлар ва патогенларни камайтириш
- Сут ускуналари ва идишларни дезинфекция қилиш
- Гўнг ва чиқиндиларни қайта ишлаш
- Туғруқхоналарни санитация қилиш
Биноларда ҳавони дезинфекция қилиш
Чорвачилик биноларидаги ҳаво аммиак, водород сулфиди, чанг ва микроорганизмлар билан ифлосланади. Аммиак концентрацияси МПК 0,01 мг/л бўлса, 0,02-0,03 мг/л га етиши мумкин. Бу унумдорликни камайтиради, касалланишни оширади ва ходимлар учун иш шароитларини ёмонлаштиради.
| Кўрсаткич | Муолажадан олдин | Муолажадан кейин | Камайиш |
|---|---|---|---|
| Аммиак, мг/л | 0,025 | 0,005 | 80% |
| Водород сулфиди, мг/л | 0,008 | 0,001 | 87% |
| Микрофлора, КОЕ/м³ | 85 000 | 12 000 | 86% |
| Чанг, мг/м³ | 4,5 | 1,2 | 73% |
Ичимлик сувини дезинфекция қилиш
Сув сифати ҳайвонлар саломатлиги ва унумдорлигига бевосита та'сир қилади. Очиқ манбалардан ва ҳатто артезиан қудуқларидан олинган сув кўпинча патоген микроорганизмлар, темир, марганетс ва органик бирикмаларни ўз ичига олади.
Сувни озонлаш қуйидагиларни та'минлайди:
- Е.cоли, салмонелла, кампилобактер ва бошқа патогенларни йўқ қилиш
- Темир ва марганетсни еримайдиган шаклларга оксидланиши
- Ёқимсиз ҳидлар ва та'мларни йўқ қилиш
- Ҳайвонлар томонидан сувнинг яхшироқ ҳазм бўлиши
- Ошқозон-ичак касалликларининг олдини олиш
| Мақсад | Озон концентрацияси | Алоқа вақти |
|---|---|---|
| Қорамол учун ичимлик суви | 0,3-0,5 мг/л | 10-15 мин |
| Чўчқалар учун ичимлик суви | 0,3-0,5 мг/л | 10-15 мин |
| Ускуналарни ювиш суви | 1,0-2,0 мг/л | 5-10 мин |
| Сутни суюлтириш суви | 0,5-1,0 мг/л | 15-20 мин |
Ем-хашакни қайта ишлаш
Ем-хашак ҳайвонлар организмига кирувчи микотоксинлар ва патоген микроорганизмларнинг асосий манбаи ҳисобланади. Ем-хашакни озонлаш қуйидагиларга имкон беради:
- Моғор замбуруғларининг таркибини 90-95% камайтириш
- Микотоксинларни (афлатоксинлар, зеараленон, ДОН) йўқ қилиш
- Патоген микрофлорани (салмонелла, Е.cоли) йўқ қилиш
- Ем-хашакнинг биологик қиймати ва ҳазм бўлишини ошириш
- Ем-хашакни сақлаш муддатини узайтириш
Сут ускуналарини дезинфекция қилиш
Сут фермаларида озон соғиш ускуналари, совутгич танклар, сут қувурлари ва идишларни дезинфекция қилиш учун ишлатилади. Бу кимёвий тозалаш воситаларидан фойдаланишни тўхтатиш ва сут маҳсулотларининг хавфсизлигини та'минлашга имкон беради.
| Муолажа об'екти | Усул | Самарадорлик |
|---|---|---|
| Соғиш аппаратлари | Озонланган сув 2-3 мг/л | 99,9% |
| Сут танклари | Озонланган сув + ҳаво | 99,99% |
| Сут қувурлари | Озонланган сувни айлантириш | 99,9% |
| Сақлаш идишлари | Газсимон озон | 99,99% |
Чорвачиликда озонлашнинг афзалликлари
Антибиотиксиз
Профилактик антибиотикларсиз касалланишни камайтириш — екологик тоза маҳсулотлар
Унумдорликни ошириш
Шароитларни яхшилаш ҳисобига сут маҳсулдорлиги 5-10%, ўртача кунлик вазн ўсиши 8-15% ошади
Ветеринария харажатларини тежаш
Даволаш ва касалликнинг олдини олиш харажатларини 30-40% камайтириш
Иш шароитларини яхшилаш
Ферма ходимлари учун зарарли газлар ва ҳидлар концентрациясини камайтириш