Сабзавотларни сақлаш

Сабзавот ва меваларни сақлашдаги нобуд бўлиш умумий ҳажмнинг 20 дан 40% гача етади. Асосий сабаблар — моғор ривожланиши, бактериал чириш, муддатидан олдин униб чиқиш ва сўлиш. Озонлаш ушбу муаммоларни комплекс ҳал қилади ва сақлаш муддатини кимёвий моддаларсиз 1,5–2 баравар узайтиради.

Фунгицидлар ва консервантлардан фарқли ўлароқ, озон маҳсулотларда тўпланмайди ва кислородга парчаланади. Бу органик деҳқончилик ва екологик тоза озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқариш учун жуда муҳимдир.

Ишлаш принсипи: Озон сабзавот юзаларидаги ва омбор ҳавосидаги моғор, ачитқи ва бактерияларни йўқ қилади. Шунингдек, у меваларнинг пишиши ва қаришини тезлаштирадиган газ — етиленни парчалайди.

Сабзавотларни озонлаш самарадорлиги

Озонлаш билан сақлаш муддатини узайтириш
Екин	Озонсиз	Озон билан	Ўсиш
Картошка	4–5 ой	6–7.5 ой	+2.5 ой
Сабзи	4–6 ой	7–9 ой	+3 ой
Карам	4–5 ой	6–8 ой	+2–3 ой
Пиёз	5–6 ой	8–9 ой	+3 ой
Лавлаги	5–6 ой	8–9 ой	+3 ой
Олма	4–6 ой	7–9 ой	+3 ой

Сақлаш касалликларига қарши кураш

Сабзавотларнинг асосий сақлаш касалликлари замбуруғлар ва бактериялар томонидан чақирилади. Озон барча асосий патогенларга қарши самаралидир:

Картошка фитофторози — инфексияни 60–80% га камайтириш
Кулранг чириш (Ботрйтис) — спорани 95% йўқ қилиш
Нам чириш — бактериал ривожланишни бостириш
Фузариоз — инфексияни 70% га камайтириш
Мева пенициллози — спорани 90% йўқ қилиш
Сабзи қора чириши — ривожланишининг олдини олиш

Мунтазам озонлаш (кунига 2–3 мг/м³, 4–6 соат) билан картошка фитофторози инфексияси 15–20% дан 3–5% гача камаяди ва ҳосилнинг 30% гача қисмини сақлаб қолади.

Сабзавот омборларини озонлаш режимлари

Тавсия етилган ишлов бериш режимлари
Екин	Контсентрация	Ишлов бериш вақти	Даврийлиги
Картошка	2–5 мг/м³	4–6 соат	Ҳар куни
Сабзи	3–5 мг/м³	4–8 соат	Ҳар куни
Карам	3–5 мг/м³	4–6 соат	Ҳар куни
Пиёз	5–10 мг/м³	2–4 соат	Ҳафтада 2–3 марта
Олма	2–3 мг/м³	4–6 соат	Ҳар куни
Ситрус мевалар	3–5 мг/м³	4–6 соат	Ҳар куни

Шуни ҳисобга олиш керакки, озонлаш режими ҳарорат, намлик ва маҳсулот ҳолатига боғлиқ. Юқори намликда (95% дан юқори) озон самарадорлиги ошади.

Озонлашнинг қўшимча еффектлари

Ҳидларни йўқ қилиш

Озон омбордаги чириш, моғор ва кимёвий ҳидларни нейтраллайди

Униб чиқишни бостириш

Картошка ва пиёзнинг кимёвий ингибиторларсиз униб чиқишини секинлаштириш

Етиленни парчалаш

Етилен оксидланиши меваларнинг пишиши ва қаришини секинлаштиради

Дезинсексия

Омбордаги зарарли ҳашаротлар ва уларнинг личинкаларини йўқ қилиш

Иқтисодий самарадорлик

Сабзавот омборларида озонлашни жорий етиш сезиларли иқтисодий фойда келтиради:

Кўрсаткич	Озон билан	Озонсиз

1000 тонналик сабзавот омборини озонлаш ускунаси нобуд бўлишни камайтириш ва юқори сотув нархлари ҳисобига 1–2 сақлаш мавсумида ўзини оқлайди.