Чиқинди сув

Чиқинди сувларни озонлаш - сув ҳавзаларига чиқариш ёки сувни қайта ишлатишдан олдин якуний босқич сифатида қўлланиладиган чуқур тозалашнинг замонавий усули. Озон - мураккаб органик бирикмаларни самарали парчалайдиган кучли оксидловчи бўлиб, токсик хлорорганик бирикмаларни ҳосил қилмасдан дезинфекцияни та'минлайди.

Усул феноллар, нефт маҳсулотлари, сирт фаол моддалар (САС), пестицидлар ва бошқа қийин оксидланадиган органик бирикмаларни ўз ичига олган саноат чиқиндиларини тозалаш учун айниқса самарали. Озонлашдан кейин сув узун дехлорингизсиз сув ҳавзаларига чиқариш учун хавфсиз.

Екологик афзаллик: Хлорлашдан фарқли ўлароқ, озон сув екотизимлари учун хавфли бўлган токсик хлорорганик бирикмаларни ҳосил қилмайди. Қайта ишлашдан кейин озон кислородга парчаланади ва сувни қўшимча равишда аэрация қилади.

Чиқинди сувларни дезинфекция қилиш усулларини солиштириш

Параметр	Озонлаш	Хлорлаш
Дезинфекция самарадорлиги	99.9%	99%
Органик оксидланиш	Юқори	Паст
Ён маҳсулотлар	О₂ (хавфсиз)	Хлорорганик (токсик)
Дехлорингиз талаб қилинади	Йўқ	Ҳа
ХПК/БКП га та'сири	50-95% га камайтиради	Минимал
Рангни олиб ташлаш	Ҳа (80% гача)	Йўқ
Ҳидни олиб ташлаш	Ҳа	Яширади
Сув ҳавзалари учун хавфсизлик	Юқори	Назорат талаб қилади

Чиқинди сувларни озонлашнинг техник параметрлари

Чиқинди турига қараб тавсия етилган озон дозалари
Чиқинди сув тури	Озон дозаси, мг/Л	Контакт вақти, мин
Уй-жой (биологик тозалашдан кейин)	5-15	10-15
Саноат (органик)	20-50	15-30
Нефт ўз ичига олган чиқиндилар	30-100	20-40
Фенол ўз ичига олган чиқиндилар	15-30	15-20
Сирт фаол моддалар ўз ичига олган чиқиндилар	10-25	10-20
Озиқ-овқат саноати чиқиндилари	10-20	10-15

1 г БКП (биокимёвий кислород талаби) учун 1-3 г озон, 1 г нефт маҳсулотлари учун 7-10 г озон. Аниқ доза ма'лум чиқиндилар учун експериментал равишда аниқланади.

Чиқинди сувларни тозалаш жараёни

Механик тозалаш

Қўпол аралашмалар, қум, суюқ моддаларни олиб ташлаш. Озонлашдан олдин мажбурий босқич.

Биологик тозалаш

БКП ни 15-30 мг/Л гача камайтириш учун аеробик ёки анаеробик биологик тозалаш. Озонлаш бу босқичдан кейин қўлланилади.

Озон ишлаб чиқариш

Корона разряд усули билан кислороддан озон олиш. Газдаги озон концентрацияси: 6-12%.

Контакт камераси

Озон-ҳаво аралашмасини ифлосланиш даражасига қараб 10-30 дақиқа контакт вақти билан барботер тизими орқали чиқиндилар билан аралаштириш.

Тозалаш

Оксидланган еримайдиган бирикмаларни олиб ташлаш учун чўктириш ёки фильтрация.

Сифат назорати

Чиқариш стандартларига мувофиқлик учун тозаланган сувни таҳлил қилиш: БКП, ХПК, суюқ моддалар, коли-индекс.

Озонлаш орқали олиб ташланадиган ифлослантирувчилар

Феноллар ва нитрофеноллар: CО₂ ва Ҳ₂О га оксидланиш, МПК даражасига камайтириш
Нефт маҳсулотлари: оддий органик кислоталарга парчаланиш
Сирт фаол моддалар (САС): молекуляр структура парчаланиши
Пестицидлар ва гербицидлар: токсик бўлмаган бирикмаларга оксидланиш
Бўёқлар ва пигментлар: чиқиндиларни тўлиқ рангсизлантириш
Патоген микрофлора: бактериялар, вируслар, гелминт тухумларини инактивация қилиш
Аммонй азот: нитратларга оксидланиш
Водород сулфиди ва меркаптанлар: ёқимсиз ҳидларни бартараф етиш

Чиқинди сувларни озонлаш натижалари

Уй-жой чиқиндиларини тозалаш самарадорлиги (експериментал ма'лумотлар)
Параметр	Озонлашдан олдин	Озонлашдан кейин	Самарадорлик
Ранг, даража	70-100	10-20	80-85%
Лойқалик, мг/Л	30-50	5-10	75-80%
БКП₅, мг/Л	20-30	3-5	85-90%
ХПК, мг/Л	50-80	15-25	65-70%
Коли-индекс	10,000	< 1,000	> 90%
Ҳид	Ботқоқ-фекал	Йўқ	100%

Ма'лумотлар контакт камерада 15 дақиқа контакт вақти билан 50 мг/Л озон дозаси билан чиқиндиларни қайта ишлашда олинган. 50 мг/Л дан юқори озон дозаларида ранг, лойқалик ва ҳид йўқолади, коли-индекс норматив қийматларга камаяди.

Чиқинди сувларни озонлашнинг афзалликлари

Чиқиндисиз жараён

Озон ҳаво кислородидан синтез қилинади ва кислородга парчаланади. Реагент сотиб олиш ёки сақлаш талаб қилинмайди.

Универсал

Ҳар қандай органик ифлослантирувчиларга қарши самарали: феноллар, нефт маҳсулотлари, сирт фаол моддалар, пестицидлар.

Екологик хавфсизлик

Токсик ён маҳсулотларни ҳосил қилмайди. Сув дехлорингизсиз сув ҳавзаларига чиқариш учун хавфсиз.

Қайта ишлатиш

Озонлашдан кейин сув техник мақсадларда ишлатилиши мумкин: суғориш, ювиш, совутиш.

Қўллаш соҳалари

Корхона турлари ва чиқинди сувларни озонлаш хусусиятлари
Саноат	Асосий ифлослантирувчилар	Озон дозаси, мг/Л
Нефтни қайта ишлаш заводлари	Нефт маҳсулотлари, феноллар, сулфидлар	50-100
Кимёвий заводлар	Органик еритувчилар, сирт фаол моддалар	30-80
Озиқ-овқат ишлаб чиқариш	Ёғлар, оқсиллар, органик кислоталар	15-30
Тўқимачилик фабрикалари	Бўёқлар, сирт фаол моддалар	20-50
Селлюлоза-қоғоз комбинатлари	Лигнин, смолалар	30-60
Шаҳар тозалаш иншоотлари	Биологик тозалашдан кейин уй-жой чиқиндилари	10-20

Чиқариш учун норматив талаблар

СанПиН 2.1.5.980-00 «Юзаки сувларни ҳимоя қилиш учун гигиена талаблари»
Уй-жой ва ичимлик суви учун сув об'ектларидаги зарарли моддаларнинг МПК
Табиий ресурслар вазирлигининг 17.12.2007 йилдаги 333-сонли буйруғи «МПД ишлаб чиқиш методикасини тасдиқлаш тўғрисида»
ГОСТ 17.1.3.13-86 «Табиатни ҳимоя қилиш. Гидросфера. Юзаки сувларни ифлосланишдан ҳимоя қилишнинг умумий талаблари»

Диққат: Қонунчилик чиқариладиган чиқинди сувлар сифати учун қат'ий талаблар қўяди. Нормага риоя қилмаслик юридик шахслар учун 250,000 рублгача жаримага олиб келади. Озонлаш норматив кўрсаткичларга кафолатланган еришишни та'минлайди.